Ciasno na europejskim niebie

W sezonie letnim 2026 europejskie służby lotniskowe i kontroli lotów obsługują większą liczbę operacji niż rok temu, w niektórych dniach zbliżając się do rekordowych wyników. Mimo tak dobrych wyników, a częściowo właśnie z ich powodu, zakłócenia, np. pogodowe, obejmują rekordową liczbę lotów. Dla przewoźników i touroperatorów to prawdziwe, coraz poważniejsze wyzwanie.

EUROCONTROL przewiduje, że w sezonie letnim liczba lotów w europejskiej sieci będzie średnio o około 2 proc. większa niż przed rokiem, a w niektórych tygodniach, wzrost ten może wynosić nawet 5,1 proc. W szczytowych momentach liczba operacji lotniczych w Europie może dochodzić nawet do 37 tys. Na przykład 26 czerwca wykonano 37 165 lotów, więcej niż w najbardziej intensywnym dniu 2025 roku i tylko nieznacznie mniej od rekordu z 2019 roku, który wynosił 37 228 operacji.

Sama liczba lotów nie przesądza jeszcze o niewydolności systemu. Pierwsze siedem tygodni lata 2026 roku wypadło pod kilkoma względami lepiej niż analogiczny okres rok wcześniej. Ruch był o 2 proc. większy, punktualność przylotów poprawiła się o 1,4 pkt proc., a opóźnienia związane z zarządzaniem przepływem ruchu lotniczego, czyli ATFM, były o 18 proc. niższe.

Dane te pokazują, że europejska sieć jest w stanie obsługiwać rosnącą liczbę operacji, jeżeli dostępna przepustowość odpowiada zaplanowanemu ruchowi, a warunki pogodowe nie powodują istotnych ograniczeń. Jednocześnie wyniki poszczególnych tygodni wskazują, że margines bezpieczeństwa operacyjnego jest niewielki. Gdy pojawiają się burze, braki kadrowe albo ograniczenia w najważniejszych centrach kontroli ruchu, skala zakłóceń szybko rośnie.

JEDNA CZWARTA LOTÓW OBJĘTA OGRANICZENIAMI

W tygodniu od 13 do 19 lipca europejska sieć obsługiwała średnio 36 201 lotów dziennie, o 1,9 proc. więcej niż w tym samym okresie 2025 roku. Punktualnie, czyli w granicach 15 minut od rozkładu, przyleciało około 69 proc. rejsów.

Regulacje ATFM objęły w tym czasie 63 957 lotów, czyli średnio 9137 operacji dziennie. Stanowiło to około 25 proc. całego ruchu. Przeciętne opóźnienie ATFM wyniosło 4,38 minuty w przeliczeniu na każdy wykonany lot. W przypadku rejsów faktycznie objętych ograniczeniami opóźnienie było oczywiście odpowiednio wyższe.

ATFM nie obejmuje wszystkich przyczyn opóźnień. Jest to mechanizm stosowany wtedy, gdy liczba planowanych operacji przekracza aktualną przepustowość określonego sektora przestrzeni powietrznej lub lotniska. Samolot może wówczas otrzymać późniejszy czas startu, aby nie zwiększać przeciążenia w kolejnym punkcie trasy.

Całkowite opóźnienia są większe, ponieważ obejmują również przyczyny leżące po stronie przewoźników, obsługi naziemnej, lotnisk, załóg oraz wcześniejszych rotacji samolotu. W czerwcu 2026 roku wykonano w obszarze Europejskiej Konferencji Lotnictwa Cywilnego ponad 1,047 mln lotów, o 1,5 proc. więcej niż przed rokiem. Średnie opóźnienie odlotu ze wszystkich przyczyn wyniosło 16,4 minuty na rejs, a przylotu 14,4 minuty.

Rozróżnienie jest istotne. Średnie opóźnienie ATFM pokazuje obciążenie sieci kontroli ruchu i lotnisk, natomiast całkowite opóźnienie lepiej opisuje doświadczenie pasażera i skalę problemów operacyjnych ponoszonych przez linię lotniczą oraz organizatora turystyki.

POGODA POZOSTAJE GŁÓWNĄ ZMIENNĄ

Największe pogorszenie wyników następuje w tygodniach z dużą liczbą gwałtownych zjawisk pogodowych. Burze ograniczają możliwość wykorzystania części przestrzeni powietrznej, wymagają zwiększenia odstępów między samolotami oraz wymuszają zmianę tras.

W tygodniu 13–19 lipca pogoda odpowiadała za 55 proc. wszystkich trasowych opóźnień ATFM. Największy wpływ miała na działanie centrów kontroli we Francji, Niemczech i Austrii. Łączne opóźnienia trasowe były w tym tygodniu o 80 proc. wyższe niż tydzień wcześniej i o 11 proc. większe niż w analogicznym okresie 2025 roku.

Podobna sytuacja wystąpiła pod koniec czerwca. Od 22 do 28 czerwca, w tygodniu o podwyższonej liczbie poważnych zdarzeń pogodowych, regulacje ATFM objęły około 53,9 tys. lotów, czyli 22 proc. operacji. Średnie opóźnienie ATFM wzrosło do 3,67 minuty na lot, o 29 proc. więcej niż tydzień wcześniej.

Tydzień później, przy mniejszej liczbie gwałtownych zjawisk pogodowych, wskaźnik spadł do 3,37 minuty. Ograniczeniami nadal objętych było jednak ponad 51,7 tys. rejsów, czyli około 21 proc. wszystkich lotów.

Dla planowania operacji oznacza to, że nie wystarczy uwzględniać średniej sezonowej. Wyniki całego lata mogą