Trenčín, Europejska Stolica Kultury 2026, przygotowuje wyjątkowe wydarzenie upamiętniające dziedzictwo aksamitnej rewolucji. Festiwal „Dźwięki demokracji: Pokojowa” („Dźwięki demokracji: Nežná”), który odbędzie się 14 listopada 2025 roku, to multidyscyplinarna podróż przez wolność słowa, muzykę i historię obywatelskiego oporu. W programie, obok dyskusji i pokazów filmowych, znalazł się koncert polskiego zespołu Hańba!
Wieczór w KKC Hviezda ma być świętem wolności w jej najróżniejszych formach – jako odwaga do głośnego mówienia, jako pamięć o zmianach społecznych i jako kulturowy wyraz jednostek. Program wydarzenia jest bogaty i angażujący. Otworzy je dyskusja „Pokojowa pod oknem: Jak przebiegał listopad 1989 roku w regionach Czechosłowacji?”, która skupi się na rewolucyjnych dniach widzianych z perspektywy mniejszych miast i lokalnych inicjatyw.
Jedną z najbardziej interaktywnych atrakcji będzie warsztat Samizdat '26. To przestrzeń inspirowana tradycją drugiego obiegu, gdzie uczestnicy za pomocą maszyn do pisania będą mogli utrwalić swoje przemyślenia, wspomnienia lub wiersze. Powstałe w ten sposób teksty stworzą żywe, współczesne kompendium samizdatu – wolne od cenzury i otwarte dla wszystkich.
Polski akcent i śpiewająca rewolucja
Muzyczną część wieczoru rozpoczną o 18:00 słowaccy Karpatské chrbáty, znani z undergroundowego ducha i humoru z obywatelskim zaangażowaniem. Główną gwiazdą koncertu będzie jednak polski zespół Hańba!, który wystąpi o 21:00. Energiczna formacja, łącząca punkowego ducha z brzmieniami orkiestr dętych, słynie z refleksyjnych tekstów nawiązujących do historycznych i współczesnych wyzwań demokracji.
Silnym punktem programu będzie też projekcja filmu dokumentalnego „Śpiewająca rewolucja”, opowiadającego o estońskiej drodze do niepodległości. Ponadto, przestrzeń publiczna Trenczyna ożyje dzięki Atelierom Wolności, gdzie na ulicach będzie można przeczytać oryginalne artykuły z gazet wydawanych przez lokalny oddział „Społeczeństwa przeciwko przemocy”. Atmosferę dopełni instalacja dźwiękowa z brzękiem kluczy – ikonicznym symbolem pokojowych przemian.
Wspomnienie, które nakłada się na teraźniejszość
– Ciekawość nie dotyczy tylko wiedzy. Chodzi również o potrzebę rozmowy, zadawania pytań i wyrażania tego, kim jesteśmy. Dlatego festiwal będzie okazją nie tylko do wspomnień, ale także do twórczości – swobodnej, odważnej i publicznej – podkreśla Jarmila Husáková, kierownik projektu z zespołu Trenčín 2026.
Wydarzenie „Dźwięki demokracji: Nežná” jest częścią szerszego cyklu, który do końca 2026 roku będzie przypominał o historycznych zrywach wolnościowych w Europie. Ambicją projektu jest nie tylko wspominanie, ale także szukanie analogii do współczesnych zagrożeń dla demokracji, takich jak populizm czy ekstremizm, i otwarcie dialogu na temat roli kultury w ich przezwyciężaniu.
