Kongres pokazał, że czas na zmianę podejścia do turystyki społecznej

Z sukcesem organizacyjnym i wyrażaną przez uczestników nadzieją na kolejne spotkania zakończył się pierwszy ogólnopolski Kongres Turystyki Społecznej, który przez dwa dni (13-14 października 2021 r.) odbywał się w Jeleniej Górze. Wzięło w nim udział 200 uczestników zainteresowanych dyskusją o szansach rozwoju tego rodzaju turystyki w Polsce, wymianą doświadczeń, praktyk (nie tylko tych dobrych), a także kwestią korzyści ekonomicznych z nią związanych.

k10rt 188974 786102

Wśród aktywnych uczestników byli przedstawiciele rządu, samorządów terytorialnych, organizacji pozarządowych, przedsiębiorstw, organizacji turystycznych i świata nauki. Na bogaty program wydarzenia złożyło się 18 sesji, podczas których przeprowadzono 20 paneli dyskusyjnych i wygłoszono 30 referatów. I praktycy, i naukowcy zgodnie uznali, że wydarzenie, które odbywało się na żywo i online, było niewątpliwie znaczące dla polskiej turystyki, i podkreślali jego wysoki poziom merytoryczny oraz organizacyjny. – Jestem pod wrażeniem zarówno organizacji kongresu, jak i poziomu zaangażowania uczestników. Organizatorom udało się zebrać znaczące gremium teoretyków, praktyków i uczestników turystyki społecznej. Odniosłem wrażenie, że osoby uczestniczące w imprezie wiedziały, po co na ten kongres przyjechały, uczestnicząc aktywnie w poszczególnych wydarzeniach aż do samego ich zakończenia. Zazwyczaj bywa tak, że po obiedzie ostatniego dnia znacznie ubywa uczestników konferencji. Tutaj było inaczej – podczas podsumowania KTS sala była pełna. Program KTS był bardzo bogaty i ważny w treści, wydaje mi się, że aż nazbyt bogaty – dzielił się opinią Wacław Idziak, animator społeczny, opiekun wiosek tematycznych w Polsce. 

DYSKUSJA O POJĘCIU TURYSTYKI SPOŁECZNEJ

– Takie było nasze założenie oraz współdziałającej z nami rady programowej i naukowej, a także większości naszych partnerów, by program pierwszego Kongresu Turystyki Społecznej był bogaty i intensywny, choć, owszem, wielu osobom mógł się wydawać napięty – przyznaje Sylwia Osojca-Kozłowska, prezeska fundacji Symbioza zajmującej się rozwojem turystyki, organizatorka wydarzenia i jedna z jego inicjatorek. – Postanowiliśmy jednak na pierwszym kongresie pokazać jak najszersze spektrum turystyki społecznej, podkreślając wielowątkowość i wielopoziomowość jej problematyki. Chcieliśmy także zdefiniować ją, pokazując jej niejednoznaczność oraz negując pogląd, że dotyczy ona jedynie grup ubogich czy defaworyzowanych podróżujących tylko i wyłącznie dzięki dofinansowaniom ze strony państwa, samorządów terytorialnych i innych funduszy. Każda z zaproponowanych sesji tematycznych, w której ścierały się głosy różnorodnych środowisk – praktyków, urzędników, uczestników i naukowców, mogłaby być mottem przewodnim kolejnego kongresu i ufam, że tak się właśnie stanie. Uczestnicy, którzy licznie odpowiedzieli na zaproszenie i wzięli udział w kongresie, także wskazywali na taką kolej rzeczy – dodaje. 

CZTERY BLOKI TEMATYCZNE

Merytoryczna część kongresu rozpoczęła się od zdefiniowania i przybliżenia historii turystyki społecznej na świecie przez dr. hab. prof. GSW Armina Mikosa von Rohrscheidta oraz panelu dyskusyjnego, którego uczestnicy, m.in. Rafał Szlachta – prezes Polskiej Organizacji Turystycznej, Cezary Przybylski – marszałek woj. dolnośląskiego, Marlena Rogowska – dyrektor LOT Mazury Zachodnie, Małgorzata Tokarska – właścicielka biura podróży z ofertą dla osób niepełnosprawnych, Wacław Idziak – animator i opiekun wiosek tematycznych, Jerzy Kapłon – prezes ZG PTTK, czy Przemysław Herman reprezentujący Ministerstwo Funduszy i Polityki Regionalnej oraz program Dostępność Plus, rozmawiali o różnych obliczach turystyki społecznej, odpowiadając na pytania zadawane przez prof. Jadwigę Berbekę i prof. Wiesława Alejziaka. Po wspólnej sesji plenarnej obrady podzielono na cztery odbywające się jednocześnie bloki tematyczne, dotyczące m.in. turystyki dla wszystkich i infrastruktury, turystyki społecznej jako bodźca rozwojowego dla gmin i regionów, turystyki grup defaworyzowanych oraz turystyki społecznej w świecie cyfrowym. W bloku poświęconym problematyce infrastruktury i turystyce dla wszystkich rozmawiano o szlakach turystycznych, możliwościach zarządzania nimi, ich dostępności dla turystów, w tym osób z różnego rodzaju niepełnosprawnościami, a także o tym, jak powinna wyglądać dostępna dla wszystkich informacja turystyczna czy w jaki sposób przygotowywać kadry dla turystyki społecznej. Nie zabrakło dyskusji o bezpieczeństwie w turystyce, w tym turystyce górskiej i wodnej, która co roku w sezonie odnotowuje śmiertelne wypadki.

k10rt 553334 893590

Wiele emocji i burzliwych dyskusji wywołał zapoczątkowany już w sesji plenarnej i kontynuowany w sesji tematycznej panel dyskusyjny „Turystyka społeczna, etyka i szara strefa. Burza w szklance wody czy powód do niepokoju?”, w którym ścierały się poglądy prawników, uczestników czynnych i słuchaczy, a także dziennikarzy turystycznych. Obrady na temat turystyki społecznej jako bodźca do rozwoju lokalnego i regionalnego ukazały inne niż powszechnie znane oblicze turystyki. Wskazywano, że nie zawsze jest to zjawisko nastawione tylko i wyłącznie na dofinansowania. Rozmawiano o tym, że dzięki turystyce społecznej można kształtować lokalny rozwój, pokazywano przemiany miejsc związane z oddolnymi inicjatywami turystycznymi podejmowanymi przez społeczności, w tym społeczności wiejskie. Podkreślano przy tym, jak zmieniła się polska wieś na przestrzeni lat, otwierając się na turystykę. Poruszono problematykę zarządzania dziedzictwem kulturowym i przyrodniczym, a także rolę współpracy, która w Polsce stanowi jedną z istotniejszych barier, jeśli chodzi o rozwój i dotyczy nie tylko turystyki społecznej, ale także wielu innych aspektów społeczno-ekonomicznych. W bloku dotyczącym turystyki grup defaworyzowanych poruszono zagadnienia turystyki senioralnej, osób z niepełnosprawnościami, turystyki szkolnej oraz turystyki jako remedium na postpandemiczny kryzys. Biorąc pod uwagę mnogość programów kierowanych do seniorów i osób niepełnosprawnych, w panelach pytano wprost, czy współczesny senior bądź osoba niepełnosprawna wciąż jeszcze należy do grup defaworyzowanych na rynku turystycznym.

k10rt 465136 882800

Olbrzymią wartością dodaną tych bloków był udział w nich bezpośrednich uczestników turystyki oraz jej organizatorów i zderzenie ich poglądów. Niezwykle ważny wkład wniosły osoby niepełnosprawne, które na co dzień borykają się z różnorodnymi barierami w podróży. Organizująca kongres i zapraszająca gości do debaty na temat turystyki społecznej Sylwia Osojca-Kozłowska z fundacji Symbioza sygnalizowała przed jego rozpoczęciem, że wśród aktywnych uczestników będą także prawdziwi fajterzy, osoby, które swoimi postawami i pasjami mogą stać się inspiracją dla innych i pobudzić ich do działania. I miała rację. Warto było posłuchać niewidomej od urodzenia Hanny Pasterny, podróżniczki i autorki książek, Magdaleny Orłoś, pedagożki, która wspina się z przyjaciółmi po górach, gotuje na eventach, pomaga innym, choć wiele w życiu przeszła i wskutek powikłań po przeszczepie szpiku kostnego utraciła wzrok, Małgorzaty Tokarskiej, która jako osoba niepełnosprawna założyła przed laty jedno z pierwszych w Polsce biur podróży specjalizujących się w ofertach dla osób niepełnosprawnych. Wiele cennych uwag do dyskusji wniosło małżeństwo Małgorzaty i Kamila Kowalewiczów, którzy mimo od wielu lat spędzają każdą wolną chwilę w podróży – łamiąc stereotypy dzięki własnemu uporowi, a także dużej życzliwości mieszkańców miejsc odwiedzanych na całym świecie. – Wszyscy w równym stopniu mamy prawo podróżować i aktywnie spędzać wolny czas – bez wyłączeń i uprzedzeń – mówiła wiceminister Małgorzata Jarosińska-Jedynak podczas obrad w Jeleniej Górze. – Jako minister odpowiedzialna za fundusze unijne i politykę dostępności deklaruję otwartość do współpracy i wspierania wszystkich inicjatyw poprawiających funkcjonowanie osób ze szczególnymi potrzebami – dodała. 

UDANE WYDARZENIE, Z POTRZEBĄ KONTYNUACJI

– Kongres po raz pierwszy pokazał wszystkim zainteresowanym turystyką zróżnicowaną grupę beneficjentów turystyki społecznej, twórców jej oferty i ich publicznych oraz pozarządowych partnerów, ukazał olbrzymie spektrum działań składających się na jej funkcjonowanie i – nie na końcu – pożytki społeczne z niej wynikające – twierdzi dr hab. prof. GSW Armin Mikos von Rohrscheidt, ekspert turystyki dziedzictwa, pilot i przewodnik turystyczny, wykładowca akademicki. Jerzy Kapłon, prezes ZG PTTK, podkreśla, że należy rozważyć konieczność kontynuacji spotkań, za których cel uważa dalszą dyskusję na tematy syntetycznie ujęte w trakcie obrad, a co ważniejsze – kontynuowanie badań naukowych w tak przedstawionej tematyce. – W szczególności satysfakcjonuje nas podjęcie debaty na temat definicji turystyki społecznej i jej komponentów. PTTK uznaje bowiem za błędne kojarzenie tej turystyki głównie z turystyką socjalną, a więc przeznaczoną dla mniej zamożnej części społeczeństwa, czy też turystyką osób o różnorodnej niepełnej sprawności.

k10rt 472310 923037

W trakcie dyskusji wskazano nie tylko na dodatkowe obszary jej uprawiania (turystyka szkolna, turystyka dzieci i młodzieży, rodzinna, realizowana w wydzielonych grupach społecznych, np. w środowiskach wojskowych i akademickich itp.), ale i znaczenie budowy i utrzymania infrastruktury służącej do jej uprawiania. Szczególne miejsce w tych rozważaniach zajęła problematyka szlaków turystycznych i obiektów noclegowych, których budowa i eksploatacja wymaga uporządkowania zasad i wspierania przez administrację rządową i samorządy – mówi Jerzy Kapłon. – Poszerzanie dostępu do turystyki poprzez propagowanie i wspieranie aktywności turystycznej społeczeństwa oraz dostępu do niej tych grup społecznych, które mają trudności w samodzielnym w niej uczestnictwie, przyczynia się do rozwoju gospodarki turystycznej, wzmocnienia strony podażowej rynku turystycznego, aktywizowania miejscowości i regionów turystycznych, a tym samym do tworzenia dodatkowych możliwości zatrudnienia. Jest to szczególnie ważne w czasie odbudowy sektora turystycznego po pandemii – podkreśla Andrzej Gut-Mostowy, sekretarz stanu w Ministerstwie Rozwoju i Technologii, któremu podlega sektor turystyki. 

Autorka jest prezesem fundacji Symbioza



SYLWIA OSOJCA-KOZŁOWSKA

Wydanie: 10/2021, ŚWIAT BRANŻY
W najnowszym wydaniu
 




Strefa prenumeratora
ARCHIWUM ONLINE RYNKU TURYSTYCZNEGO:
Login:
Hasło:
Zapomniałem hasło


E-tygodnik
Bądź na bieżąco
Jeżeli chcesz otrzymywać w każdy poniedziałek przegląd najważniejszych informacji branżowych, zapisz się do listy subskrybentów.



Jeżeli chcesz wypisać się z listy odbiorców newslettera, wpisz adres e-mailowy i kliknij "rezygnuję".
Twój e-mail